Monday, February 13, 2012

To 4-2-4 που άλλαξε τον κόσμο...


Μουρίνιο Vs Γκουαρντιόλα σε μία ανεπανάληπτη παρτίδα σκάκι…

Όχι, δεν υπάρχει κάποιο λάθος στον τίτλο. Δεν έχουμε κάνει λάθος προσπαθώντας να γράψουμε το γνωστό σε όλους 4-4-2. Μόνο κάποιος που ζούσε στη δεκαετία του ΄50 είναι σε θέση να το αναγνωρίσει αμέσως και να το συσχετίσει με τη μεγάλη Βραζιλία του Πελέ του 1958 και του 1970.
Το 4-2-4 ήταν μέχρι πρόσφατα ξεχασμένο στα συρτάρια της ποδοσφαιρικής ιστορίας. Σκονισμένο, θεωρητικά εκτός εποχής, επιλεγμένο μόνο σε κάποιες ειδικές περιπτώσεις από μερικούς τολμηρούς προπονητές. Ένα σύστημα που αγνοούν, σχεδόν, όλοι και που έρχεται στο φως, πιο λαμπερό και πιο εντυπωσιακό από ποτέ.
Και το οφείλουμε στον τεράστιο Ζοζέ Μουρίνιο, που λανσάρει σε ανανεωμένη μορφή το σχήμα που έκανε την Μπαρσελόνα να φαίνεται… γήινη και ανθρώπινη μέσα στο επιβλητικό «Καμπ Νόου».
Στο παιχνίδι αυτό η Ρεάλ Μαδρίτης εφάρμοσε στην εντέλεια την έμπνευση του Ούγγρου Μάρτον Μπούκοβι, του συμπατριώτη του Μπέλα Γκούτμαν (πέρασε από τον ΑΠΟΕΛ και τον Παναθηναϊκό) και του Βραζιλιάνου Φλάβιο Κόστα. Θα αναφερθούμε εκτενώς στη συνέχεια για την προέλευση του 4-2-4 και την εφαρμογή που βρήκε στο γήπεδο από τους πρωτοπόρους προπονητές που συνέλαβαν την ιδέα και την έθεσαν σε εφαρμογή στις τέσσερις γραμμές του γηπέδου.

Η απάντηση στην ερώτηση…
Η έλευση του Ζοσέ Μουρίνιο στη Ρεάλ Μαδρίτης, με την Μπαρσελόνα να βρίσκεται στην καλύτερη περίοδο της ιστορίας της, γέννησε τις επικές μάχες που ακολούθησαν. Λίγους μήνες μετά την έλευση του Πορτογάλου στο «Σαντιάγο Μπερναμπέου», η Ρεάλ δέχθηκε τη συντριβή στο «Καμπ Νόου, στο 5-0 που έψαχνε εναγωνίως την απάντηση από τους περήφανους Μαδριλένους των 31 πρωταθλημάτων Ισπανίας και των 9 Τσάμπιονς Λιγκ.
Στον β’ γύρο ο Ζοσέ Μουρίνιο απάντησε στο επιβλητικό passing game των Καταλανών, κάνοντας την έκπληξη. Πέρασε τον Πέπε στα χαφ, καταστρέφοντας σε πολύ μεγάλο βαθμό το παιχνίδι της Μπαρσελόνα και δημιουργώντας προϋποθέσεις νίκης.
Στα 4 συνεχόμενα el clasico για πρωτάθλημα, κύπελλο και Τσάμπιονς Λιγκ, θα πάρει ισοπαλία 1-1 στο «Μπερναμπέου» για το πρωτάθλημα, παίζοντας όμως με 10 παίκτες για σχεδόν όλο το δεύτερο ημίχρονο (ισοφάρισε με δέκα παίκτες και έχασε ευκαιρίες για την ολική ανατροπή). Στον τελικό του Κυπέλλου θα κάνει εκπληκτικό παιχνίδι κερδίζοντας τον τίτλο και αφήνοντας για πρώτη φορά τους Καταλανούς με μηδέν τελικές προσπάθειες στο πρώτο ημίχρονο! Στο Τσάμπιονς Λιγκ θα χάσει εντός έδρας αφού έμεινε με 10 παίκτες στο 60΄ και στον επαναληπτικό θα πάρει την ισοπαλία. Στα τέσσερα παιχνίδια έχασε μόλις ένα. Αυτή ήταν η απάντηση του Μουρίνιο στην ερώτηση: «Μπορεί κάποιος να σταματήσει αυτήν την Μπαρσελόνα»;

Η απάντηση στην… απάντηση από τον Γκουαρντιόλα
Τα φετινά el clasico θ' αποτελέσουν το καλύτερο μάθημα για μαθητευόμενους προπονητές. Αφήνουμε εκτός τα δύο παιχνίδια του Σούπερ Καπ, γιατί ήταν περισσότερο προθέρμανση και όχι ουσία, αφού οι δύο ομάδες δεν ήταν στο ίδιο επίπεδο προετοιμασίας, με τη Ρεάλ να είσαι σαφώς πιο έτοιμη και καλύτερη και στα δύο παιχνίδια. Η Μπαρσελόνα κατέκτησε τελικά τον τίτλο μ’ ένα γκολ του Μέσι στο 90΄, μετά από δύο παιχνίδια που πρόσφεραν στους φιλάθλους 9 γκολ.
Ερχόμαστε στο πρωτάθλημα. Στο «Μπερναμπέου» η Ρεάλ πάει για το παιχνίδι του πρώτου γύρου με αέρα 6 βαθμών. Κάνει ένα ονειρικό ξεκίνημα με γκολ στο 21ο δευτερόλεπτο και χάνει την ευκαιρία του Ρονάλντο για το 2-0. Εδώ θα συναντήσουμε την πρώτη σοβαρή απάντηση του Γκουαρντιόλα στον Μουρίνιο.
Το 4-3-3 με το οποίο ξεκίνησε (και έχασε κατά κράτος), αλλάζει. Ο Πεπ θα επαναφέρει ένα σχήμα πολύ παρεξηγημένο και σίγουρα ξεχασμένο από τις μεγάλες ομάδες του κόσμου. Παίζει 3-4-3. Η Μπαρσελόνα θα αλλάξει μέσα στο παιχνίδι την εικόνα του αγώνα, θα πετύχει τρία γκολ και θα φύγει νικήτρια από το «Μπερναμπέου».
Στον πρώτο αγώνα του Κυπέλλου, η Ρεάλ θα αλλάξει τακτική. Δεν θα παίξει πάλι αμυντικά, όπως λένε αυτοί που δεν καταλαβαίνουν τι βλέπουν. Ο Μουρίνιο μόλις δύο φορές επέλεξε στα el clasico να παίξει τόσο αμυντικά. Και ήταν και τα δύο τα πρώτα παιχνίδια μίας διπλής μάχης. Στο πρώτο παιχνίδι του Τσάμπιονς Λιγκ πέρσι και στο πρώτο παιχνίδι Κυπέλλου φέτος. Με προφανή στόχο να κρατήσει το σκορ χαμηλά και να πάει στον επαναληπτικό με επιθετική διάθεση για να έχει υπέρ του και την ισοπαλία.
Δεν του βγαίνει όπως θα ήθελε. Το 3-4-3 της Μπαρσελόνα δείχνει ανίκητο και μη αντιμετωπίσιμο. Στο κέντρο οι Καταλανοί δεν μπορούν να χάσουν την  μπάλα έχοντας στον μεσοεπιθετικό χώρο 7 και 8 ποδοσφαιριστές απέναντι στους (πάντα) λιγότερους παίκτες της Ρεάλ. Το 1-2 ήταν φυσιολογική εξέλιξη, αφού αν δώσεις χώρο, χρόνο και μπάλα στην Μπαρσελόνα… είσαι τελειωμένος.

Ο Μάγος Μουρίνιο και το 4-2-4!
Το 3-4-3 της Μπαρσελόνα δεν μπορούσε ν' απαντηθεί με το 4-3-3 της Ρεάλ, ούτε στην περίπτωση του αμυντικού προσανατολισμού με τον Πέπε (ξανά) στα χαφ, όπως τον είδαμε στο πρώτο παιχνίδι του Κυπέλλου Ισπανίας. Ο Ζοσέ Μουρίνιο έπρεπε να σκεφτεί κάτι άλλο. Κάτι που θα άλλαζε εντός γηπέδου τα δεδομένα. Θυμάται τον άνθρωπο που τον επηρέασε όσο κανείς άλλος. Τον Μπέλα Γκούτμαν και τη δική του συνταγή. Το 4-2-4. Τολμά και το βάζει σε εφαρμογή στο «Καμπ Νόου», μπροστά στις σχεδόν 100.000 «cule», που αναμένουν μία εύκολη νίκη της ομάδας τους στα ημιτελικά.
Ο Μουρίνιο θα κάνει τους 100.000 οπαδούς της Μπαρσελόνα μάρτυρες μίας εικόνας που είχαν ξεχάσει. Την ομάδα τους να κινδυνεύει -όχι απλώς με αποκλεισμό- αλλά με τη συντριβή. Με το passing game της κατεστραμμένο, την αμυντική της λειτουργία να μοιάζει εκτός τόπου και χρόνου και τα λάθη ψυχολογίας να διαδέχονται το ένα το άλλο.
Η Ρεάλ πετυχαίνει 2 γκολ (ένα άλλο της ακυρώθηκε) και χάνει ευκαιρίες για άλλα τουλάχιστον 3-4 γκολ. Βρίσκεται να χάνει με 2-0 σε ένα εντελώς πλασματικό σκορ για το πρώτο ημίχρονο, αλλά γυρίζει το ματς κάνοντας το 2-2 μέσα σε τέσσερα λεπτά. Γιατί, όμως, συνέβη αυτό;
Το 4-2-4 είναι ένα σχήμα που μπορεί -υπό προϋποθέσεις- να κάνει την επίθεση ατσάλινη όσο και την άμυνα. Έχοντας συνεχώς 6 παίκτες στην επίθεση και 6 παίκτες στην άμυνα. Οι δύο χαφ, σίγουρα θα… φτύσουν αίμα στα αποδυτήρια μετά τη λήξη του αγώνα, αλλά αν δουλέψουν σωστά, τότε το 4-2-4 μπορεί να κάνει θαύματα. Στο β’ μέρος του επαναληπτικού με την Μπαρσελόνα και με το 2-0 σε βάρος του, ο Μουρίνιο θέτει σε εφαρμογή το μεγαλεπήβολο σχέδιό του. Βάζει στο γήπεδο τον Καγεχόν, τον Μπενζεμά και τον Γκρανέρο. Ο Κριστιάνο Ρονάνλτο είναι πλέον κεντρικός επιθετικός μαζί με τον Μπενζεμά, αριστερά στην επίθεση ως «φτερό» ο Καγιεχόν και δεξιά με τον ίδιο ρόλο ο Οζίλ, που όμως συγκλίνει. Με τέσσερις παίκτες στην ευθεία στην επίθεση, η Μπαρσελόνα δεν μπορεί παρά να διατηρήσει τους τέσσερις παίκτες της στην άμυνα και φυσικά τον Μπουσκέτς, που ούτε κατά διάνοια δεν μπορεί να προωθηθεί. Η Μπαρσελόνα έχει κοπεί στα δύο. Τα λάθη στις μεταβιβάσεις της αμυντικής γραμμής των Καταλανών προς το κέντρο και τους επιθετικούς, είναι πολλά. Ακόμα και όταν η μπάλα περάσει στον Μέσι, τον Φάμπρεγκας και τον Πέδρο, κανείς από τους αμυντικούς (βλέπε Αμπιντάλ και Άλβες) δεν μπορεί να προωθηθεί αφού γνωρίζει πως πίσω του έχει αφήσει 4 επιθετικούς που εύκολα μπορούν να κάνουν το γκολ. Με απλά λόγια… κίνηση ματ. Το τελικό 2-2 δεν έχει καμία σχέση με την εικόνα των δύο ομάδων. Η ουσία μετρά και η πρόκριση της Μπάρτσα μετρά, όμως ποδοσφαιρικά η ουσία είναι και η εικόνα των δύο ομάδων. Και στον τομέα αυτό οι «μερένχες» φεύγουν νικητές.

Το 4-2-4 στην ιστορία
Ήταν το πρώτο σύστημα στην ιστορία του ποδοσφαίρου που καταγράφηκε με αριθμούς. Μέχρι τότε τα σχήματα περιγράφονταν με γράμματα, όπως για παράδειγμα το WW (3-2-5) και το WM (3-4-3).
Ο Μάρτον Μπούκοβι, ο Φλάβιο Κόστα και ο Μπέλα Γκούτμαν (φωτό)  γέννησαν το σύστημα αυτό, ξεχωριστά και σχεδόν ταυτόχρονα. Η καλύτερη εκπρόσωπος του σχήματος αυτού ήταν η Βραζιλία του 1958 με Ομοσπονδιακό τον Φέολα. Η οποία και κατακτά το Μουντιάλ κερδίζοντας στον τελικό τη Σουηδία με 5-2. Η φιλοσοφία του σχήματος στηρίζεται στην αρχή «όσο καλύτερη είναι η άμυνα, τόσο πιο αποτελεσματική θα είναι η επίθεση». Το 4-2-4 απαιτεί από τους παίκτες τη μέγιστη συγκέντρωση και πειθαρχία στο σύστημα.
- Παλμέιρας και Σάντος, οι σύλλογοι που πρωτοεφάρμοσαν το σχήμα.

SOURCE

 
back to top